SSD Hız Testi Nasıl Yapılır?

Yeni aldığınız diskin kutusunda yazan hız değerlerine gerçekten ulaşıp ulaşmadığını ya da birkaç yıldır kullandığınız bilgisayarın neden eskisi kadar çevik olmadığını merak ediyorsanız, cevabı birkaç dakikalık bir ölçüm verebilir. SSD hız testi, depolama biriminizin verileri ne kadar hızlı okuyup yazdığını sayılara döken basit bir işlemdir. Doğru yapıldığında hem sorun teşhisinde hem de satın alma sonrası doğrulamada işe yarar.

SSD Hız Testi Nedir?

SSD, hareketli parça içermeyen ve verileri bellek hücrelerinde saklayan depolama birimidir. Hız testi ise bu birime belirli boyutlarda test verisi yazıp geri okuyarak performansını ölçen işlemdir. Test programları genellikle iki tür sonuç verir:

Sıralı okuma ve yazma: Büyük ve tek parça dosyaların aktarım hızını gösterir. Film kopyalamak ya da büyük bir arşiv açmak gibi işlemleri temsil eder. Saniyedeki megabayt cinsinden ifade edilir.
Rastgele okuma ve yazma: Diskin farklı yerlerine dağılmış çok sayıda küçük dosyaya erişim hızını gösterir. İşletim sisteminin açılışı, programların başlaması ve günlük kullanımdaki akıcılık bu değere bağlıdır. Megabayt ya da saniyedeki işlem sayısı olarak verilir.

Üreticilerin kutu üzerinde belirttiği değer çoğunlukla sıralı hızdır. Günlük kullanımda hissedilen performansı ise rastgele erişim değerleri daha iyi yansıtır.

SSD Hız Testi Neden Yapılır?

Yeni ürünü doğrulamak: Diskin vaat edilen değerlere yakın çalışıp çalışmadığını görürsünüz.
Yavaşlamanın kaynağını bulmak: Sistem ağırlaştığında sorunun diskte mi başka bir bileşende mi olduğunu ayırt etmeye yardımcı olur.
Yanlış bağlantıyı fark etmek: Hızlı bir diskin yavaş bir yuvaya ya da eski bir kabloya bağlanması, performansın belirgin biçimde düşmesine neden olur. Test bunu ortaya çıkarır.
İkinci el alışverişte kontrol: Kullanılmış bir bilgisayar ya da disk alırken durum hakkında fikir verir.
Değişiklik öncesi ve sonrası karşılaştırma: Sürücü güncellemesi ya da ayar değişikliğinin etkisini ölçmenizi sağlar.

SSD Hız Testi Nasıl Yapılır?

SSD hız testi yapma işleminde sonuçların güvenilir olması için önce küçük bir hazırlık gerekir:

Açık programları ve arka plandaki indirme, güncelleme, yedekleme işlemlerini kapatın.
Dizüstü bilgisayarı prize takın ve güç planını dengeli ya da yüksek performansa alın.
Diskte yeterli boş alan bulunduğundan emin olun; tıka basa dolu diskler düşük sonuç verir.
Testi iki üç kez tekrarlayıp ortalamaya bakın.
Önemli verilerinizin yedeğini alın. Testler diske veri yazdığı için gereksiz yere çok sık tekrarlamaya gerek yoktur.

Windows için SSD hız testi

Ek program kurmadan da kabaca bir ölçüm yapabilirsiniz:

Görev Yöneticisi: Ctrl, Shift ve Esc tuşlarına birlikte basıp Performans sekmesinden diski seçin. Büyük bir dosya kopyalarken okuma ve yazma hızlarını canlı olarak görürsünüz. Aynı ekranda disk türü de yazar.
Komut satırı aracı: Başlat menüsünde komut istemini yönetici olarak açın ve winsat disk -drive c komutunu çalıştırın. Sonundaki harf test edilecek sürücüyü belirtir. Araç, sıralı ve rastgele okuma yazma değerlerini listeler.
Dosya kopyalama denemesi: Birkaç gigabaytlık tek bir dosyayı aynı disk içinde kopyalayıp aktarım penceresindeki hızı izlemek basit ama fikir verici bir yöntemdir.

Bu yöntemler hızlı bir kontrol için yeterlidir; ayrıntılı ve karşılaştırılabilir sonuçlar için özel test programları daha uygundur.

Ücretsiz SSD test programları

SSD hızı ölçme için yaygın olarak kullanılan ücretsiz araçlar şunlardır. Programları yalnızca geliştiricilerinin resmî sitelerinden indirin.

CrystalDiskMark: En bilinen araçlardan biridir. Sürücüyü seçip tek tuşla testi başlatırsınız; sıralı ve rastgele değerleri ayrı satırlarda gösterir. Sonuçları üretici verileriyle kıyaslamak kolaydır.
AS SSD Benchmark: SSD’lere özel hazırlanmıştır. Hız değerlerinin yanında toplam bir puan verir ve dosya kopyalama senaryolarını taklit eden ek testler içerir.
ATTO Disk Benchmark: Farklı dosya boyutlarında performansın nasıl değiştiğini grafik hâlinde sunar.
Üretici yazılımları: Pek çok disk üreticisinin kendi yönetim programı bulunur. Bu programlar hız testinin yanında disk sağlığı, sıcaklık ve yazılım güncellemesi bilgilerini de gösterir.

Test adımları araçların çoğunda benzerdir:

Programı açın ve test edilecek sürücüyü seçin.
Varsayılan test boyutunu ve tekrar sayısını değiştirmeden bırakın.
Testi başlatın ve bitene kadar bilgisayarı kullanmayın.
Sonuçları, diskinizin modeli için üreticinin açıkladığı değerlerle karşılaştırın.

Küçük farklar normaldir. Sonuçlar beklenenin çok altındaysa aşağıdaki etkenleri gözden geçirmek gerekir. Hız testine ek olarak CrystalDiskInfo gibi bir araçla diskin sağlık durumuna bakmak da yararlıdır.

SSD Performansını Etkileyen Faktörler

Bağlantı arayüzü: SATA bağlantılı diskler ile NVMe protokolünü kullanan M.2 diskler arasında büyük hız farkı vardır. Ayrıca anakarttaki yuvanın desteklediği nesil, diskin ulaşabileceği üst sınırı belirler.
Doluluk oranı: Disk doldukça yazma hızı düşer. Bir miktar boş alan bırakmak performansı korur.
Sıcaklık: Aşırı ısınan NVMe diskler kendilerini korumak için hızlarını düşürür. Kasa içi hava akışı ve soğutucu plaka bu yüzden önemlidir; ısı konusunda ekran kartı ısınma sorunu çözümü yazımızdaki hava akışı önerileri diskler için de geçerlidir.
Önbellek yapısı: Birçok disk, kısa süreli yüksek hız için bir tampon bölge kullanır. Çok büyük dosya aktarımlarında tampon dolduğunda hız belirgin biçimde azalabilir.
TRIM desteği: İşletim sisteminin sildiği verileri diske bildirmesini sağlar. Güncel Windows sürümlerinde varsayılan olarak açıktır; Sürücüleri İyileştir aracından kontrol edilebilir.
Sürücü ve yazılım güncelliği: Depolama denetleyicisi sürücüleri ve diskin kendi yazılımı performansı etkiler.
Arka plan işlemleri: Virüs taraması, dizin oluşturma ve güncellemeler test sırasında sonuçları düşürür.
Diskin yaşı ve sağlığı: Yoğun kullanılmış disklerde hız zamanla azalabilir.

SSD’leri klasik disklerde olduğu gibi birleştirmeye çalışmayın; bu işlem fayda sağlamaz ve gereksiz yazma yükü oluşturur.

Sık Sorulan Sorular

SSD hız testi diske zarar verir mi?

Ara sıra yapılan testler diskin ömrünü kayda değer biçimde etkilemez. Ancak her test diske veri yazdığı için sebepsiz yere art arda çok sayıda test yapmak önerilmez.

Test sonuçlarım kutuda yazan değerden düşük, neden?

Üretici değerleri ideal koşullarda ölçülür. Disk doluluğu, sıcaklık, bağlandığı yuvanın türü ve arka plan işlemleri sonucu düşürebilir. Fark çok büyükse bağlantıyı ve sürücüleri kontrol edin.