İyi bir iş fikri olan ama sermayesi sınırlı gençler için en büyük engel çoğu zaman ilk adımın maliyetidir. Devlet kurumları, kalkınma ajansları ve özel kuruluşlar bu engeli hafifletmek amacıyla çeşitli programlar yürütür. Genç girişimci destekleri; geri ödemesiz hibelerden uygun koşullu kredilere, vergi kolaylıklarından eğitim ve danışmanlığa kadar geniş bir yelpazeyi kapsar. Bu yazıda destek türlerini, kimlerin yararlanabildiğini ve başvuru sürecinin genel hatlarını bulacaksınız. Tutarlar, yaş sınırları ve koşullar sık güncellendiği için rakam vermek yerine nereye bakmanız gerektiğini gösteriyoruz.
Genç Girişimci Desteği Nedir?
Genç girişimci desteği, belirli bir yaşın altındaki kişilerin kendi işini kurmasını kolaylaştırmak için sağlanan mali ve mali olmayan imkânların genel adıdır. Amaç istihdamı artırmak, yenilikçi fikirlerin hayata geçmesini sağlamak ve yeni kurulan işletmelerin ilk yıllarını atlatmasına yardımcı olmaktır. Her programın hedef kitlesi, yaş tanımı ve desteklediği harcama kalemleri farklıdır.
Başlıca Destek Türleri
Kuruluş ve makine teçhizat destekleri
KOSGEB, yeni kurulan işletmelere yönelik girişimcilik programları yürütür. Bu programlarda işletme kuruluş giderleri, makine, teçhizat ve yazılım gibi kalemler için destek sağlanabilir; kadın, genç, engelli ve gazi ya da şehit yakını girişimcilere ek avantajlar tanınabilir. Programların adı, kapsamı ve üst limitleri dönem dönem değiştiğinden güncel bilgiler KOSGEB’in resmî sitesinden alınmalıdır.
Vergi ve sigorta primi avantajları
Mevzuatta, belirli yaşın altında ilk kez mükellef olan gençlerin kazancının bir bölümünü belirli süreyle vergiden istisna tutan ve sigorta primi yükünü hafifleten düzenlemeler yer almıştır. Bu düzenlemelerin kapsamı yıllar içinde değiştirilmiş, bazı uygulamalar sonlandırılmıştır. Hâlen yürürlükte olan haklar için Gelir İdaresi Başkanlığı ve Sosyal Güvenlik Kurumu duyurularını kontrol edin ve işe başlamadan önce bir mali müşavirle görüşün. Çevrimiçi satış planlayanlar e-ticaret yapanların ödediği vergiler yazısından genel bir fikir edinebilir.
Teknoloji ve Ar-Ge girişimciliği destekleri
TÜBİTAK’ın bireysel genç girişimci programı, teknoloji tabanlı iş fikirlerini fikir aşamasından şirketleşmeye kadar destekler. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın programları ile teknoparklardaki kuluçka merkezleri de ofis, mentorluk ve yatırımcıya erişim imkânı sunar.
Kırsal alan ve tarım destekleri
Tarım ve hayvancılık alanında iş kurmak isteyenler için Tarım ve Orman Bakanlığı’nın kırsal kalkınma programları ile Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu’nun hibe çağrıları bulunur. Bazı çağrılarda genç başvuru sahiplerine ek puan verilir.
Kalkınma ajansları ve yerel programlar
Bölgesel kalkınma ajansları, bulundukları illerin önceliklerine göre mali destek çağrıları açar. Belediyeler ve ticaret odaları da girişimcilik merkezleri, ortak çalışma alanları ve yarışmalar düzenler.
Uygun koşullu krediler ve kefalet
Kamu bankaları, esnaf kredi ve kefalet kooperatifleri aracılığıyla genç esnaf ve girişimcilere yönelik kredi paketleri sunabilir. Teminat bulmakta zorlananlar için Kredi Garanti Fonu kefaleti devreye girebilir. Faiz oranı ve vade koşulları değişken olduğundan güncel bilgiyi doğrudan bankadan alın. Kredi geri ödemesiz bir destek değildir; geri ödeme planını gelir tahmininizle birlikte değerlendirin.
Eğitim ve mentorluk
Uygulamalı girişimcilik eğitimleri, hızlandırma programları ve mentor ağları para kadar değerlidir. Bazı mali desteklere başvurabilmek için girişimcilik eğitimini tamamlamış olmak ön koşuldur.
Kimler Yararlanabilir?
Koşullar programa göre değişmekle birlikte sıkça aranan ölçütler şunlardır:
- Yaş: Her program genç tanımını kendi mevzuatında belirler. Başvuru tarihindeki yaşınız esas alınır.
- İlk kez iş kurma: Pek çok destek, daha önce aynı alanda işletmesi bulunmayanlara yöneliktir.
- İşletmenin yeni olması: Kuruluş tarihinden itibaren belirli bir süre geçmemiş olması istenir.
- Desteklenen sektör: İmalat, yazılım ve tarım gibi alanlar öncelikli olabilir; bazı faaliyet kolları kapsam dışında tutulur.
- Bizzat çalışma: Vergi avantajlarında işin sahibi tarafından fiilen yürütülmesi beklenir.
- Borç durumu: Vadesi geçmiş vergi ve prim borcunun bulunmaması sıkça aranan bir şarttır.
- Eğitim ya da belge: Girişimcilik eğitimi sertifikası ya da mesleki yeterlilik belgesi talep edilebilir.
Başvuru Süreci Nasıl İşler?
- Fikri netleştirin: Ne satacağınızı, kime satacağınızı ve nasıl gelir elde edeceğinizi yazıya dökün.
- Uygun programı belirleyin: İş fikrinize ve bulunduğunuz ile uygun çağrıları kurumların resmî sitelerinden takip edin.
- İş planı hazırlayın: Pazar araştırması, maliyet kalemleri ve gelir tahmini içeren gerçekçi bir plan değerlendirmede belirleyicidir. Hesaplamalar için kar zarar hesaplama yazımızdaki yöntemden yararlanabilirsiniz.
- Başvuruyu yapın: Çoğu kurum başvuruları e-Devlet ya da kendi çevrimiçi sistemi üzerinden alır.
- Değerlendirme ve sözleşme: Başvurular kurul tarafından incelenir; kabul edilenlerle taahhütname ya da sözleşme imzalanır.
- Harcama ve belgelendirme: Destekler çoğunlukla harcama yapıldıktan ve faturalar sunulduktan sonra ödenir. Bu nedenle bir miktar öz kaynağa ihtiyaç duyulur.
Başvururken Dikkat Edilmesi Gerekenler
- İşletmeyi kurma zamanı önemlidir; bazı programlar başvurudan önce, bazıları sonra kuruluş yapılmasını ister.
- Destek kapsamındaki alımları onay gelmeden yapmak, o harcamanın karşılanmamasına yol açabilir.
- Başvuru için ücret karşılığı kesin sonuç vadeden aracılara itibar etmeyin; bilgiyi resmî kaynaktan doğrulayın.
- Kişisel ve işletme harcamalarınızı ayrı tutun; bunun için bütçe takibi alışkanlığı edinin.
Not: Bu yazı genel bilgi verir. Destek tutarları, yaş sınırları ve vergi düzenlemeleri değişebilir; karar vermeden önce güncel mevzuatı inceleyin ve bir mali müşavirden görüş alın.
Sık Sorulan Sorular
Destekler geri ödenir mi?
Hibe niteliğindeki destekler koşullara uyulduğu sürece geri ödenmez. Krediler ve geri ödemeli destekler ise belirlenen takvimde geri ödenir.
Öğrenciler başvurabilir mi?
Pek çok program öğrencilere açıktır; ancak işletme kurma ve bizzat çalışma şartlarını karşılamak gerekir.
Aynı anda birden fazla destekten yararlanılabilir mi?
Farklı kurumların destekleri birlikte kullanılabilir, ancak aynı harcama kalemi için iki ayrı kaynaktan destek alınamaz.
