ETBİS Nedir, Kimlere Zorunlu?

İnternetten satış yapmaya başlayan bir işletmenin yapılacaklar listesinde alan adı, ödeme altyapısı ve kargo anlaşmasının yanında resmî bir kalem daha bulunur: ETBİS. Pek çok girişimci bu kısaltmayı ilk kez sitesini yayına aldıktan sonra duyar ve “ETBİS nedir, benim de kaydolmam gerekiyor mu?” sorusuyla karşılaşır. Aşağıda sistemin amacını, kimleri kapsadığını ve kayıt sürecinin genel hatlarıyla nasıl ilerlediğini sade bir dille anlatıyoruz.

ETBİS Nedir?

ETBİS, Elektronik Ticaret Bilgi Sistemi’nin kısaltmasıdır. Ticaret Bakanlığı tarafından kurulan bu sistem, Türkiye’de elektronik ticaret yapan işletmelerin kayıt altına alınmasını ve e-ticarete ilişkin verilerin toplanmasını amaçlar. Hukuki dayanağını elektronik ticaretin düzenlenmesine ilişkin kanun ve bu kanuna bağlı olarak çıkarılan ikincil düzenlemeler oluşturur.

Sistemin iki temel işlevi vardır. Birincisi, kimin hangi internet sitesi ya da mobil uygulama üzerinden satış yaptığının bilinmesidir; böylece tüketici, alışveriş yaptığı sitenin arkasında kayıtlı bir işletme olup olmadığını sorgulayabilir. İkincisi, ülkedeki e-ticaret hacminin, sektörlerin ve ödeme yöntemlerinin sağlıklı biçimde ölçülmesidir. Bu veriler, sektöre yönelik politika ve teşviklerin belirlenmesinde kullanılır.

Kayıtlı işletmeler, Bakanlığın e-ticaret bilgi platformunda listelenir. Tüketiciler bir sitenin adını bu platformda aratarak kayıt durumunu görebilir. Bu yönüyle sistem, internetten alışverişte bilinçli tüketici olmanın araçlarından biridir.

ETBİS Kimler İçin Zorunlu?

Mevzuat, elektronik ticaret faaliyetinde bulunan iki ana grubu kapsar:

Kendi e-ticaret ortamında satış yapan işletmeler: Kendine ait internet sitesi ya da mobil uygulama üzerinden mal ya da hizmet satışı için sözleşme yapılmasına ya da sipariş verilmesine imkân tanıyan gerçek ve tüzel kişiler.
Aracı hizmet sağlayıcılar: Başka satıcıların ürünlerini sunabildiği pazaryeri türündeki platformları işleten şirketler.

En çok merak edilen konu, yalnızca pazaryerlerinde mağaza açan satıcıların durumudur. Genel uygulamada, kendi sitesi ya da uygulaması bulunmayan ve satışlarını sadece bir pazaryeri üzerinden yapan satıcıların ayrıca kayıt yaptırması beklenmez; bu satıcılara ilişkin bildirimler pazaryerini işleten aracı hizmet sağlayıcı tarafından yapılır. Ancak aynı satıcı bir gün kendi sitesinden de sipariş almaya başlarsa kayıt yükümlülüğü doğar.

Sadece tanıtım amaçlı olan, üzerinden sipariş alınmayan ve ödeme yapılmayan kurumsal siteler elektronik ticaret ortamı sayılmaz. Buna karşılık sosyal medya üzerinden satış, sipariş formu ile satış ya da yurt dışına satış gibi durumlarda kapsamın nasıl belirlendiği ayrıntılı düzenlemelere bağlıdır. Durumunuz bu örneklerden birine giriyorsa güncel mevzuatı incelemeniz ya da bir uzmana danışmanız gerekir.

Kayıt ve bildirim yükümlülüğüne uymayanlar için mevzuatta idari para cezaları öngörülmüştür. Tutarlar her yıl güncellenebildiği için burada rakam vermiyoruz; güncel değerler için Bakanlığın resmî duyurularına bakın.

ETBİS Kaydı Nasıl Yapılır?

ETBİS kaydı ücretsizdir ve tamamen çevrim içi yapılır. Süreç genel hatlarıyla şöyle ilerler:

Ön hazırlık: İşletmenizin vergi kaydı ve ticaret siciline kayıtlı tacirler için MERSİS numarası hazır olmalıdır. Numaranız yoksa önce MERSİS kaydı işlemini tamamlamanız gerekir. Esnaf ve sanatkârlar vergi kimlik numarasıyla işlem yapar.
Sisteme giriş: Ticaret Bakanlığı’nın e-ticaret bilgi platformuna e-Devlet kimlik doğrulaması ile giriş yapılır. İşlemi işletmenin yetkilisi ya da yetkilendirdiği kişi gerçekleştirir.
İşletme bilgilerinin kontrolü: Unvan, adres ve iletişim bilgileri büyük ölçüde resmî kayıtlardan otomatik gelir. Eksik ya da hatalı bilgi varsa önce ilgili sicilde düzeltilmesi gerekir.
E-ticaret ortamının eklenmesi: Satış yaptığınız internet sitesinin alan adı ve varsa mobil uygulamanızın adı girilir. Alan adının size ait olduğunu göstermek için sistemin tarif ettiği doğrulama adımı uygulanır.
Faaliyet bilgilerinin girilmesi: Satılan ürün ya da hizmet türleri, sunulan ödeme yöntemleri, çalışılan kargo ve lojistik firmaları, ödeme hizmeti alınan kuruluşlar ve barındırma hizmeti sağlayıcısı gibi bilgiler doldurulur.
Onay: Bilgiler kontrol edilip onaylandığında kayıt tamamlanır.

Kayıt tek seferlik bir iş değildir. Yeni bir site açtığınızda, ödeme ya da kargo altyapınızı değiştirdiğinizde veya faaliyetinizi sonlandırdığınızda bilgilerin güncellenmesi gerekir. Ayrıca mevzuatta öngörülen dönemlerde satış verilerine ilişkin bildirim yükümlülükleri bulunabilir; bildirim takvimi ve kapsamı için platformdaki güncel duyuruları izleyin.

Kayıt, sitenizin tüm yasal yükümlülüklerini karşıladığı anlamına gelmez. Sitede tanıtıcı bilgilerin yer alması, mesafeli satış sözleşmesi, ön bilgilendirme, cayma hakkı ve kişisel verilerin korunmasına ilişkin metinler ayrı düzenlemelere tabidir. Altyapı tarafında ise Shopify gibi hazır e-ticaret çözümleri teknik kurulumu kolaylaştırır; ancak hukuki yükümlülükler her durumda satıcıya aittir.

Not: Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır, hukuki danışmanlık değildir. Elektronik ticaret mevzuatı sık güncellenmektedir; işlem yapmadan önce güncel mevzuatı ve Ticaret Bakanlığı’nın resmî açıklamalarını kontrol edin, gerektiğinde uzman görüşü alın.

Sık Sorulan Sorular

ETBİS kaydı ücretli mi?

Hayır, kayıt işlemi için Bakanlık tarafından ücret alınmaz. Sizden kayıt karşılığında ödeme isteyen sitelere ve aracılara karşı dikkatli olun; işlemi resmî platform üzerinden kendiniz yapabilirsiniz.

Sadece pazaryerinde satış yapıyorum, kayıt olmalı mıyım?

Kendi siteniz ya da uygulamanız yoksa genel uygulamada ayrıca kayıt beklenmez; bildirimleri pazaryeri yapar. Yine de durumunuza özgü ayrıntılar için güncel mevzuatı kontrol etmeniz ya da mali müşavirinize danışmanız doğru olur.