Binanın temizliğinden kaloriferin yakılmasına, çöplerin toplanmasından güvenliğe kadar pek çok işi üstlenen kapıcılar, çoğu zaman aynı binada oturdukları için “her an görevde” sayılır. Oysa hukuken durum böyle değildir. Apartman görevlisi izin hakları, diğer işçilerde olduğu gibi İş Kanunu ile güvence altına alınmıştır ve konut kapıcılarına özgü bir yönetmelikle ayrıntılandırılmıştır. Bu yazıda görev tanımını, çalışma sürelerini ve izin haklarını genel hatlarıyla ele alıyoruz. Süre ve tutarlar mevzuat değişiklikleriyle güncellenebildiğinden, kendi durumunuz için yürürlükteki düzenlemelere ve bir uzmana başvurmanızı öneririz.
Apartman Görevlisi Ne İş Yapar?
Apartman görevlisi ne iş yapar sorusunun yanıtı, ilgili yönetmelikte ve taraflar arasındaki iş sözleşmesinde belirlenir. Genel olarak şu işler görev kapsamındadır:
- Merdiven, giriş, asansör, sığınak ve otopark gibi ortak alanların temizliği
- Çöplerin toplanması ve uygun biçimde uzaklaştırılması
- Kalorifer ve sıcak su sisteminin çalıştırılması; kazan dairesi için gerekli belgeye sahip olunması koşuluyla
- Bahçenin bakımı ve sulanması
- Ortak aydınlatma, kapı ve basit arızaların takibi, yönetime bildirilmesi
- Binanın düzen ve güvenliğine ilişkin gözetim
- Sözleşmede yer alıyorsa kat sakinlerinin günlük çarşı ihtiyaçlarının belirli saatlerde karşılanması
Görevli, yönetim planı ve sözleşmede yer almayan özel işleri yapmakla yükümlü değildir. Kat maliklerinin kişisel işleri görev tanımına girmez.
Ücret konusu da sıkça sorulur. Apartman görevlisi maaşı taraflarca serbestçe kararlaştırılır, ancak tam süreli çalışmada yasal asgari ücretin altında olamaz. Konut kapıcılarına özgü vergi istisnaları ve görevliye tahsis edilen konutla ilgili özel hükümler bulunur. Güncel asgari ücret tutarı ve kesintiler için resmî duyurulara bakın.
Apartman Görevlisi Günlük Kaç Saat Çalışır?
İş Kanunu’na göre haftalık çalışma süresi en çok kırk beş saattir ve bu süre haftanın çalışılan günlerine dağıtılır. Kapıcılık işinin niteliği gereği çalışma gün içinde aralıklı olarak yapılabilir; örneğin sabah temizlik ve servis, akşam çöp toplama biçiminde. Aralıklı çalışmada işin başlangıcı ile bitişi arasındaki süre ve ara dinlenmeleri yönetmelikte düzenlenmiştir.
Görevlinin binada oturması, günün her saatinde çalışmak zorunda olduğu anlamına gelmez. Çalışma saatlerinin sözleşmede ya da yönetimin yazılı bir çizelgesinde açıkça belirtilmesi, sonradan doğabilecek anlaşmazlıkları önler. Haftalık sürenin aşılması halinde fazla çalışma hükümleri gündeme gelir. Görevli kısmi süreli olarak, örneğin günde birkaç saat çalışıyorsa hakları da bu süreyle orantılı hesaplanır.
Apartman Görevlisi İzin Hakları Nelerdir?
Apartman görevlisinin izin hakları dört başlıkta toplanabilir.
Hafta tatili
Görevli, haftada bir gün ücretli hafta tatili kullanır. Bu günün pazar olması zorunlu değildir; taraflar başka bir gün kararlaştırabilir. Hafta tatilinde çalıştırılan görevliye bunun karşılığı ayrıca ödenir.
Ulusal bayram ve genel tatiller
Resmî tatil günlerinde çalışılıp çalışılmayacağı sözleşmeyle belirlenir. Bu günlerde çalışan görevliye o günün ücretine ek olarak çalıştığı her gün için ayrıca ücret ödenmesi gerekir.
Yıllık ücretli izin
Apartman görevlisi yıllık izin hakkını, işe başladığı tarihten itibaren deneme süresi dahil en az bir yıl çalıştıktan sonra kazanır. İş Kanunu’nda izin süreleri kıdeme göre kademelendirilmiştir:
- Bir yıldan beş yıla kadar (beş yıl dahil) çalışanlarda en az on dört gün
- Beş yıldan fazla, on beş yıldan az çalışanlarda en az yirmi gün
- On beş yıl ve daha fazla çalışanlarda en az yirmi altı gün
Kanun, genç ve ileri yaştaki işçiler için daha uzun bir asgari süre öngörür. İzin süresine denk gelen hafta tatili ve resmî tatil günleri izin süresinden sayılmaz. Yıllık izin hakkından vazgeçilemez; izin kullandırmak yerine ücretini ödemek, iş ilişkisi sürerken geçerli bir yol değildir. Sürelerde değişiklik olup olmadığını yürürlükteki kanun metninden kontrol edin.
Kapıcılara özgü önemli bir nokta daha vardır: Görevli izne çıktığında yerine geçici olarak başka biri çalıştırılabilir, ancak izindeki görevli ve ailesi kapıcı konutundan çıkarılamaz. İzin ücreti, izne çıkmadan önce peşin ya da avans olarak ödenir.
Mazeret ve diğer izinler
Evlenme, yakın aile bireylerinden birinin ölümü ve eşin doğum yapması gibi durumlarda kanun ücretli mazeret izni tanır. Kadın görevliler için doğum izni ve süt izni, hastalık halinde ise hekim raporuna dayalı istirahat hakları geçerlidir. Süreler için İş Kanunu’nun güncel hükümlerine bakılmalıdır.
Apartman Görevlisi Yıllık İzin Dilekçesi
İzin talebinin yazılı yapılması hem görevliyi hem yönetimi korur. Dilekçe apartman ya da site yönetimine hitaben yazılır ve iki nüsha düzenlenir; bir nüshası “teslim alınmıştır” notu ve imzayla görevlide kalır. Dilekçede şu bilgiler yer almalıdır:
- Başlıkta yönetimin adı, örneğin apartman yöneticiliğine hitap
- Görevlinin adı soyadı ve işe giriş tarihi
- İznin hangi yıla ait hak edilmiş izin olduğu
- İznin başlangıç ve bitiş tarihleri ile kullanılacak gün sayısı
- İşe dönüş tarihi
- İzin süresince ulaşılabilecek iletişim bilgisi
- Tarih ve imza
Metin kısa tutulabilir: Görevli, belirttiği tarihler arasında yıllık ücretli iznini kullanmak istediğini bildirir ve gereğinin yapılmasını talep eder. Yönetimin de izin kayıt belgesi tutması ve kullanılan izinleri görevliye imzalatması gerekir; izin kullandırıldığını ispat yükü işverendedir.
İzin Hakkı Kullandırılmazsa Ne Yapılır?
Önce talebi yazılı olarak yineleyin ve belgeleri saklayın. Sorun çözülmezse Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın iletişim merkezine başvurabilir ya da hukuki yola gidebilirsiniz. İş uyuşmazlıklarında dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. İş sözleşmesi sona erdiğinde kullanılmamış yıllık izinlerin ücreti görevliye ödenir. Somut durumunuz için bir avukattan ya da sendikadan destek almanız yerinde olur.
Not: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Güncel mevzuatı ve uzman görüşünü esas alın.
Sık Sorulan Sorular
Apartman görevlisi pazar günü çalışmak zorunda mı?
Haftada bir gün tatil hakkı vardır; bu gün sözleşmeyle pazar dışında bir gün olarak belirlenebilir. Tatil gününde çalıştırılırsa karşılığı ayrıca ödenir.
İzne çıkan görevli kapıcı dairesini boşaltır mı?
Hayır. Yıllık izin süresince görevli ve ailesi kapıcı konutundan çıkarılamaz.
Kısmi süreli çalışan kapıcının yıllık izin hakkı var mı?
Evet. Kısmi süreli çalışanlar da bir yılı doldurduklarında yıllık izne hak kazanır ve izni çalıştıkları günlere denk gelecek biçimde kullanır.
