Sigorta Neden Atar?

Akşam yemeği hazırlanırken ışıkların aniden sönmesi ya da çamaşır makinesi çalışırken evin yarısının karanlığa gömülmesi can sıkıcıdır. Oysa bu durum çoğu zaman bir arıza değil, tesisatın kendini koruduğunun göstergesidir. Sigorta neden atar sorusunun cevabı basittir: devrede güvenli sınırın üzerinde bir akım ya da bir kaçak algılanmıştır ve sigorta, kabloların ısınmasını ve yangın ya da elektrik çarpması riskini önlemek için akımı kesmiştir. Önemli olan, bunun neden olduğunu anlamak ve sorunu güvenli biçimde gidermektir.

Evde Sigorta Neden Atar?

Elektrik panosunda farklı görevleri olan koruma elemanları bulunur. Hangisinin attığına bakmak, sorunun kaynağı hakkında ilk ipucunu verir.

Aşırı yük

En sık rastlanan nedendir. Aynı hatta bağlı cihazların çektiği toplam akım, o hattı koruyan sigortanın değerini aşarsa sigorta bir süre sonra atar. Fırın, su ısıtıcısı ve bulaşık makinesinin aynı anda çalıştığı mutfaklarda ya da tek prize çoklu uzatmayla birçok cihazın takıldığı odalarda bu durum sık görülür.

Kısa devre

Faz iletkeninin nötr ya da başka bir faz iletkenine doğrudan temas etmesiyle oluşur. Akım bir anda çok yükselir ve sigorta anında atar. Ezilmiş kablolar, gevşek bağlantılar, hasarlı prizler ve arızalı cihazlar kısa devreye yol açabilir. Yanık kokusu, kararmış priz ya da çıtırtı sesi önemli uyarı işaretleridir.

Kaçak akım

Akımın bir bölümü yalıtım hatası nedeniyle toprağa ya da cihazın metal gövdesine kaçtığında kaçak akım koruma rölesi devreyi keser. Nem alan prizler, su ile temas eden cihazlar, yalıtımı eskimiş kablolar ve rezistansı delinmiş ısıtıcılar tipik nedenlerdir. Bu röle, insan hayatını koruyan elemandır; attığında asla hafife alınmamalıdır.

Ana sigortanın atması

Ana sigorta tüm dairenin toplam yükünü korur. Tek tek hatlar sorunsuzken evin genelinde çekilen güç sınırı aşarsa ana sigorta atabilir. Bu genellikle birkaç yüksek güçlü cihazın birlikte çalışmasıyla ya da tesisatın evin bugünkü tüketimine yetersiz kalmasıyla ilgilidir.

Sigorta Atması Nasıl Düzeltilir?

Sigortayı hemen kaldırmak yerine şu sırayı izlemek hem güvenli hem de sorunu bulmak açısından işe yarar:

1. Elleriniz kuru olsun. Panoya ıslak elle ya da ıslak zeminde dokunmayın.
2. Hangi sigortanın attığına bakın. Tek bir hat mı, kaçak akım rölesi mi, yoksa ana şalter mi?
3. O hatta bağlı cihazları prizden çekin. Düğmeden kapatmak yetmez, fişi çıkarın.
4. Sigortayı kaldırın. Cihazlar çekiliyken sigorta yerinde kalıyorsa tesisat büyük olasılıkla sağlamdır.
5. Cihazları tek tek takın. Hangi cihaz takıldığında sigorta atıyorsa sorun büyük ihtimalle o cihazdadır ya da hat o yükü taşıyamıyordur.

Hiçbir cihaz takılı değilken sigorta yine atıyorsa, kaldırır kaldırmaz düşüyorsa ya da yanık kokusu, ısınmış priz veya kıvılcım fark ediyorsanız işlemi bırakın. Sigortayı zorla tutmaya, bantlamaya ya da daha yüksek değerli bir sigortayla değiştirmeye çalışmayın. Bu noktadan sonrası yetkili bir elektrikçinin işidir.

Şalter Sürekli Neden Atar?

Arada bir atan sigorta çoğunlukla anlık bir aşırı yüke işaret eder. Şalter düzenli olarak atıyorsa altta yatan kalıcı bir neden vardır:

• Arızalı bir cihaz: Rezistansı kireçlenmiş ya da delinmiş su ısıtıcıları, çamaşır ve bulaşık makineleri, ütüler ve eski buzdolapları en sık karşılaşılan kaynaklardır.
• Nem: Banyo, balkon ve dış cephe prizlerine su ya da buhar girmesi kaçak akım rölesini tetikler. Yağmurlu havalarda artan atmalar çoğu zaman buna bağlıdır.
• Yetersiz ya da eskimiş tesisat: Eski binalardaki ince kesitli kablolar, bugünün yüksek güçlü cihazlarını taşımakta zorlanır.
• Gevşek bağlantılar: Pano ya da priz içindeki gevşek klemensler ısınmaya ve kesintilere yol açar.
• Yıpranmış koruma elemanı: Uzun yıllar kullanılan ve çok kez atmış sigortalar hassasiyetini kaybedip gereğinden erken atabilir.
• Yanlış yük dağılımı: Mutfak gibi yoğun tüketim alanlarının tek hatta toplanması o hattı sürekli zorlar.

Şalterin Sürekli Atması Nasıl Önlenir?

Kalıcı çözüm, nedeni ortadan kaldırmaktan geçer. Günlük kullanımda alınabilecek önlemler şunlardır:

• Yüksek güç çeken cihazları aynı anda ve aynı prizden çalıştırmayın; kullanımı zamana yayın.
• Fırın, klima ve su ısıtıcısı gibi cihazlar için ayrı hat çektirin.
• Çoklu priz ve uzatma kablolarını kalıcı çözüm olarak kullanmayın; kullanacaksanız kaliteli ve topraklı olanları seçin.
• Islak hacimlerde kapaklı, neme dayanıklı prizler tercih edin.
• Kablosu ezilmiş, fişi ısınan ya da gövdesinden hafif elektrik hissedilen cihazları kullanmayı bırakıp servise gösterin.
• Kaçak akım rölesinin üzerindeki test düğmesine belirli aralıklarla basarak çalıştığını kontrol edin.
• Eski binalarda tesisatı ve topraklamayı yetkili bir elektrikçiye ölçtürün; gerekiyorsa panoyu ve kabloları yeniletin.

Panonun içine müdahale etmek, sigorta değerini büyütmek ya da kaçak akım rölesini devre dışı bırakmak ciddi yangın ve can güvenliği riski doğurur. Pano içi işlemler ve tesisat değişiklikleri mutlaka ehliyetli bir elektrik teknisyenine yaptırılmalıdır.

Sık Sorulan Sorular

Sigorta atıyorsa daha büyük amperli sigorta takılabilir mi?

Hayır. Sigorta değeri kablonun taşıyabileceği akıma göre seçilir. Daha yüksek değerli sigorta takmak, kablonun sigorta atmadan aşırı ısınmasına ve yangına neden olabilir.

Yağmur yağınca sigorta neden atar?

Büyük olasılıkla dış cephedeki bir prize, aydınlatmaya ya da buata nem girmekte ve kaçak akım oluşmaktadır. Sorunlu noktanın bir elektrikçi tarafından bulunup yalıtılması gerekir.

Kaçak akım rölesi ile sigorta aynı şey mi?

Değildir. Sigorta, aşırı akıma ve kısa devreye karşı tesisatı korur. Kaçak akım rölesi ise toprağa kaçan akımı algılayarak insanları elektrik çarpmasına karşı korur. Güvenli bir panoda ikisi birlikte bulunur.